چاپ

چاپ دستی

چاپ دستی

چاپ دستی امروزه به عنوان یکی از هنر های تجسمی شناخته می شود. این اصطلاح از دو واژه چاپ و دست تشکیل شده است. لغت چاپ به نسخه برداری و تکثیر اشاره دارد و لغت دست نیز هواره برای کار اصیل به کار برده می شود. این چاپ عموما بر روی سطوح زیر انجام می گیرد:

  1. کاغذ
  2. پارچه
  3. چرم
  4. پلاستیک
  5. چوب
  6. و …

امروزه چاپ یک صنعت پیشرفته می باشد و در انواع گوناگون با به روز ترین دستگاه های تکثیر و انتشار انجام می گیرد. اما چاپ دستی که در زمان های بسیار دور مورد استفـاده قرار می گرفت اولیـن روش چاپ مـی باشد. اگر چه این روش ماننـد گذشتـه کاربردی نمـی‌باشد اما همچنـان در صنایع هنـری و در میان هنرمـندان محبوب می باشـد. این قشـر با استفـاده از این چاپ آثاری هنری خود را خلق می نمایند و آن ها را در نمایشگاه ها، موزه ها و … به نمایش می گذارند. نام دیگر چاپ دستی چاپ هنری یا گراورسازی می باشد. این چاپ به طور کلی به روش  های ذیل انجام می پذیرد:

  1. چاپ سنگی
  2. چاپ چوبی
  3. چاپ فلزی
  4. و …

تاریخچه چاپ دستی و هنرمندان

در مورد تاریخ دقیق چاپ دستی نظرات گوناگونی وجود دارد. برخی معتقدند چینیان اولین مردمانی بودند که موفق به انجام چاپ شده اند و برخی دیگر این چاپ را به مردم مصر در اواسط قرن ششم میلادی نسبت می دهند. آن ها در آن دوران از بلوک های چوبی جهت چاپ نقوش بر روی پارچه استفاده می نمودند. چاپ دستی با گذر زمان جایگاه بهتری یافت و جهت تکثیر کتاب و تصاویر به کار برده می شد. جذابیت بالای این روش موجب گشت هنرمندان و شاعران نیز به استفاده از این چاپ جهت خلق آثار خود علاقه مند شوند.

با وارد شدن هنرمندان در عرصه، چاپ فوق الذکر پیشرفت چشمگیری نمود. زیرا خلاقیت و ذوق هنرمندان در کنار دانش و توانایی های دانشمندان باعث گشت این روش به شیوه های مختلف آزموده شود و چندین روش گوناگون در این عرصه به وجود آید. امروزه که این چاپ جنبه کاربردی و صنعتی ندارد هنرمندان از علاقه مند ترین افراد به این چاپ می باشند. آن ها با آموختن تکنیک های چاپ دستی در آن مهارت پیدا می نمایند تا بتوانند آثار هنری خود را با این روش چاپ و تکثیر نمایند.

ابزار و مواد چاپ دستی

چاپ دستی نیز مانند هر فعالیت دیگری نیاز به ابزار و تجهیزاتی دارد. این ابزار با توجه به نوع چاپ و فرایند چاپی متفاوت می باشند اما در اغلب این چاپ ها ابزاری لازم می باشند که عبارتند از:

  1. تید
  2. ویراتیف
  3. زینک
  4. اسید
  5. قیدا
  6. کلوریون
  7. کلیشه
  8. و …

ابزار فوق مهمترین تجهیزات جهت چاپ دستی می باشند هر یک از این لوازم در جایگاه خاصی مورد استفاده قرار می گیرند. به طور نمونه تید جهت نگاتیو نمودن عکس و ثبت آن روی زینک استفاده می شود. یا زینک که همچنان در چاپ افست به کار می رود ورقه ای فلزی (عموما آلومینیوم) می باشد که تصویر روی آن نقش می بندد. اسید برای شستشوی زینک استفاده می شود و قیدا جهت گراورسازی کاربرد دارد. علاوه بر این ابزار اقلام دیگری وجود دارند که در چاپ های مختلف دستی به کار می روند. یکی از این اقلام کلیشه ها می باشند. در واقع نیاز به کلیشه اجتناب ناپذیر می باشد. این کلیشه ها در جنس های مختلف و به شکل های گوناگون ساخته می شوند.

چاپ دستی در ایران و ژاپن

چاپ دستی در ایران با نام گراورسازی رونق گرفت. این چاپ توسط یک متخصص آلمانی در ایران آغاز گردید و با گذشت زمان شاگردان وی به استادکاران این چاپ تبدیل شدند. چاپ دستی در ژاپن نیز با نام اوکی بوئه شناختـه مـی شود. در این چـاپ از کلیشـه های چوبـی استفـاده می‌شد. این روش چاپی به انتشار موضوعات روزمره مانند آداب و رسوم، ادبیات، طبیعت و … می پرداخت. تفاوت شیوه های چاپی نه تنها در ایران و ژاپن مشهود می باشد بلکه در سرتاسر دنیا متفاوت می باشد. در واقع امروزه این چاپ به گونه های متفاوتی انجام می گیرد که هر یک در منطقه ای خاص محبوبیت بیشتری دارد. مهمترین شیوه های چاپ دستی عبارتند از:

  1. چوب تراشی
  2. تکه چسبانی
  3. حکاکی
  4. لیتوگرافی
  5. چاپ سنگی
  6. آکواتین
  7. و …

در این مطلب به چاپ دستی پرداختیم و تا حدودی با آن آشنا شدیم. در مقاله های آتی کانون آگهی و تبلیغات صبح آگهی به انواع این چاپ و مزایا و معایب آن خواهیم پرداخت.

بازگشت به لیست

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *